Цыганкоў: «Лукашэнка заўсёды ставіць на тых замежных палітыкаў, якія кепска заканчваюць»

— Аляксандр Лукашэнка заўсёды ставіць на тых замежных палітыкаў, якія кепска заканчваюць на міжнароднай арэне, — адзначае Вітайль Цыганкоў у сваёй праграме на Белсат. — Ён вітае дыктараў, спадзяецца, што яны пачнуць матэрыяльна дапамагаць Беларусі. Аднак гэтыя чаканні заўсёды не спраўджваюцца.

Таму без перабольшання можна сказаць, што ўся гісторыя замежнай палітыкі Беларусі апошніх 30 гадоў — гэта гісторыя правалаў, гісторыя неправільных ставак не на таго чалавека і не на тую краіну.

Аналітык нагадвае пра візіт прэзідэнта Рэспублікі Саюз М’янма — Мін Аун Хлайн — кіраўніка безлітаснай вайсковай хунты, адказнага за забойства больш як 100 000 чалавек. Падчас размовы з ім прэм’ер-міністр Беларусі Аляксандр Турчын назваў Беларусь і М’янму «найбліжэйшымі партнёрамі і аднадумцамі».

— Што да сутнасці перамоваў, то тут, як заўсёды, нічога не мяняецца. «У Беларусі ёсць усе тэхналогіі, каб дапамагчы, навучыць, забяспечыць усім неабходным м’янманскі народ», — заявіў Лукашэнка. Карацей, купляйце беларускае. Даволі знаёмая схема, — адзначае Цыганкоў.

Па яго словах, традыцыйна кожны візіт Лукашэнкі ў краіны далёкай дугі альбо візіт кіраўнікоў гэтых краін у Менск суправаджаецца прыкладна аднолькавым антуражам:

— Прапаганда, захлынаючыся, расказвала пра неверагодныя вяршыні будучага тавараабароту паміж дзвюма краінамі. Пералічваліся грандыёзныя праекты. Асабліва адзначалася, што мясцовы лідар сустракаў Лукашэнку з надзвычайнай пышнасцю і павагаю, не так, як усялякіх там лідараў ЗША і Германіі.

Заключаны дзясяткі міждзяржаўных пагадненняў, пройдуць дні культуры краіны ў Беларусі. Бакі абмяняюцца візітамі на ўсіх узроўнях. Праводзяцца выставачна-кірмашовыя імпрэзы, дзелавыя форумы, развіваецца супраца, пашыраецца міжрэгіянальная супраца. Гэта я цытую дакументы Міністэрства замежных справаў Беларусі. Яны пра кожную краіну пішуць прыкладна адно і тое ж.

Аднак праз некалькі гадоў аказваецца, што ніякага кардынальнага росту тавараабароту не адбываецца, што ўсе грандыёзныя праекты эканамічна неэфектыўныя, і дружалюбная краіна зусім не супраць павялічваць свой імпарт з Беларусі, але чамусьці абсалютна не жадае бачыць у сябе беларускі экспарт.

Паводле такой схемы — візіты, прапаганда, праекты, абяцанні ў разы павялічыць экспарт, — а на выхадзе альбо падзенне гэтага абароту, альбо яго рост за кошт імпарту, альбо ўвогуле адмена большасці праектаў. Так развівалася большасць міжнародных кантактаў афіцыйнага Менску.

Аналітык нагадвае, што на сёння Расія, Кітай і Еўразвяз разам складаюць каля 80% беларускага замежнага тавараабароту. Увесь астатні свет займае ўсяго 20%.

— І гэты адсотак істотна не мяняецца дзесяцігоддзямі, нягледзячы на шматлікія візіты і «прарывы», — указвае ён. — Напрыклад, Лукашэнка зрабіў тры афіцыйныя візіты ў В’етнам, кожны раз з завываннем прапаганды аб прарыве і поспеху. І ведаеце, як змяніўся беларускі экспарт у В’етнам? Зменшыўся ў два разы: 108 мільёнаў долараў у 2014-м, 54 мільёны ў 2025-м.

Так што насамрэч сэнс такіх візітаў значна больш прасцейшы.

З Лукашэнкам сустракаюцца дыктары і міжнародныя ізгоі, якіх ніхто ў дэмакратычным свеце не прызнае. Беларусь сама застаецца ў міжнароднай ізаляцыі і пры гэтым робіцца адным з вокнаў свету для іншых дыктатарскіх ізаляваных рэжымаў. Менск можа даць ім тое, чаго тыя не могуць атрымаць на Захадзе: афіцыйныя сустрэчы, кантакты з кампаніямі, гандлёвыя дамовы, тэхніку і палітычную легітымацыю. Так што, інтарэсна кажучы беларускай прыказкай, абое рабое.

Пры гэтым паказальна, што кіраўнік вайсковай хунты М’янмы прыехаў у Менск адразу з Масквы, дзе быў з візітам папярэднія дні — 18–19 жніўня. А яшчэ з Менску на гэтым тыдні была дэлегацыя талібаў, якія пасля захопу ўлады ў Афганістане ў 2021-м годзе застаюцца міжнародна ізаляванымі, і іхняя ўлада не прызнаная многімі краінамі. Таму яны ездзяць туды, дзе іх гатовыя прымаць: у Маскву і Менск.

Ёсць яшчэ адна забаўная законнасць лукашэнкаўскай геапалітыкі: найлепшыя стасункі ў яго складваюцца не проста з дыктарамі, а з тымі дыктатарамі, якія кепска сканчаюць.

Лукашэнка прымудраўся стварыць цёплыя і душэўныя палітычныя дачыненні менавіта з самымі адыёзнымі міжнароднымі лідарамі — ад Садама Хусейна да Мілошавіча. Лідар лівійскай джамахірыі Муамар Кадафі, памятаеце, расцілаў свой экзатычны шацёр у цэнтры беларускай сталіцы, але потым — хрусь, і папалам. Над ім змываліся і здзекваліся, стралялі ў раненага, насілавалі, круцілі галаву, рукі выкручвалі, ламалі, а потым замардавалі, замучылі.

Аналітык таксама ўзгадвае самыя вядомыя гіганцкія правалы беларускай замежнай палітыкі – Венесуэлу, Іран.

— Цяпер ужо мала хто памятае, якую сур’ёзную стратэгічную стаўку афіцыйны Менск рабіў на гэтыя краіны. Там улады Беларусі прыцягвала ўсё: антыамерыканізм, недэмакратычнае кіраўніцтва і, вядома ж, нафта, — адзначае Цыганкоў.

Чым скончылася, напрыклад, іранская авантура, якая з’ела мноства матэрыяльных і арганізацыйных рэсурсаў? Нічым. Ніякіх беларускіх радовішчаў, ніякай іранскай нафты, ніякага стратэгічнага партнёрства. Праект вытворчасці іранскага аўтамабіля ў Беларусі таксама разваліўся. Больш за тое, у пачатку дзесятых беларуская вонкавая палітыка ў рэгіёне зрабіла радыкальны паварот, паставіўшы на супернікаў Ірану — арабскія суніцкія рэжымы.

А Венесуэла? Прэзідэнт Венесуэлы Уга Чавес з 2006 года ездзіў у Беларусь штогод, як на экскурсіі. Нават заключаліся кантракты на пастаўку нафты. Цяпер усе праекты праваліліся, альбо бакі спрачаюцца, хто каму больш вінаваты. А тавараабарот упаў амаль да нуля, не кажучы пра тое, што прэзідэнт Венесуэлы Мадура цяпер пад арыштам ЗША.

Па словах аналітыка, Лукашэнка спрабуе пабудаваць для сябе такую сістэму міжнародных сувязяў, дзе заходнія прызнанне і заходнія рынкі не будуць неабходнай умовай для існавання рэжыму.

— У гэтым сэнсе Менск ідзе следам за Расіяй і ўсё больш фармуе стасункі з дзяржавамі, якія цяпер у напружаных адносінах з Захадам: Талібан, Іран, Паўночная Карэя, Зімбабвэ, Лівія часоў Кадафі, Венесуэла часоў Чавеса і Мадуры. Цяпер да іх далучылася М’янма — адразу пасля таго, як у краіне да ўлады прыйшла вайсковая хунта.

Але вось такая калізнасць: яны не прыносяць ніякай эканамічнай карысці Беларусі. І амаль усе яны дрэнна скончылі. Дрэнна скончыць і кіраўнік менскага рэжыму.